Οι ευρωβουλευτές της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων ενέκριναν σειρά προτάσεων για τη διασφάλιση της πλήρους διαφάνειας και της δίκαιης αμοιβής των δικαιούχων για τη χρήση έργων που προστατεύονται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας από την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη (generative AI), με 17 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 2 αποχές.

Αμοιβή για τη χρήση προστατευόμενων έργων

Οι ευρωβουλευτές επιθυμούν η ενωσιακή νομοθεσία περί πνευματικής ιδιοκτησίας να εφαρμόζεται σε όλα τα συστήματα παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης που είναι διαθέσιμα στην αγορά της ΕΕ, ανεξάρτητα από το πού πραγματοποιείται η εκπαίδευση. Δεδομένου ότι η generative AI βασίζεται σε προστατευόμενο περιεχόμενο και το αναπαράγει, οι ευρωβουλευτές ζητούν πλήρη διαφάνεια σχετικά με τη χρήση του, συμπεριλαμβανομένου ενός καταλόγου κάθε χρησιμοποιούμενου έργου που προστατεύεται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και λεπτομερών αρχείων των δραστηριοτήτων εξόρυξης (data crawling) από παρόχους και φορείς υλοποίησης ΤΝ. Η μη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις διαφάνειας θα μπορούσε να ισοδυναμεί με προσβολή δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, για την οποία οι πάροχοι ΤΝ θα μπορούσαν να φέρουν νομικές συνέπειες.

Οι ευρωβουλευτές απαιτούν, επίσης, δίκαιη αμοιβή για τη χρήση περιεχομένου που προστατεύεται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας από την ΤΝ, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ο δημιουργικός και πολιτιστικός τομέας της ΕΕ μπορεί να ευδοκιμήσει στην εποχή της ΤΝ. Καλούν την Επιτροπή να εξετάσει εάν η αμοιβή αυτή θα μπορούσε να ισχύει και για παρελθούσα χρήση, ενώ απορρίπτουν την ιδέα μιας παγκόσμιας άδειας που θα επέτρεπε στους παρόχους να εκπαιδεύουν τα συστήματα παραγωγικής ΤΝ τους με αντάλλαγμα μια κατ' αποκοπή πληρωμή (flat-rate payment).

Προστασία του κλάδου των μέσων ενημέρωσης και των ατομικών δικαιωμάτων

Στην έκθεση, οι ευρωβουλευτές καλούν την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προστατεύσουν την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης, η οποία απειλείται από τα συστήματα ΤΝ που συγκεντρώνουν τις ειδήσεις με επιλεκτικό τρόπο, εκτρέποντας την επισκεψιμότητα και τα έσοδά τους. Πιστεύουν ότι ο κλάδος των μέσων ενημέρωσης πρέπει να έχει τον πλήρη έλεγχο της χρήσης του περιεχομένου του για την εκπαίδευση συστημάτων ΤΝ, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας άρνησης μιας τέτοιας χρήσης. Οι ευρωβουλευτές παροτρύνουν, επίσης, την Επιτροπή να διασφαλίσει επαρκή αμοιβή για τη χρήση αυτή.

Οι ευρωβουλευτές θεωρούν ότι το περιεχόμενο που παράγεται εξ ολοκλήρου από ΤΝ δεν θα πρέπει να προστατεύεται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Ζητούν τη λήψη μέτρων για την προστασία των ατόμων από τη διάδοση παραποιημένου περιεχομένου και περιεχομένου που έχει παραχθεί από ΤΝ, καθώς και την υποχρέωση των παρόχων ψηφιακών υπηρεσιών να αναλαμβάνουν δράση κατά αυτής της παράνομης χρήσης.

Δυνατότητα των δικαιούχων να εμποδίζουν τη χρήση του έργου τους από την ΤΝ

Οι ευρωβουλευτές ζητούν νέους κανόνες για τη ρύθμιση της αδειοδότησης υλικού που προστατεύεται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας για χρήση από την παραγωγική ΤΝ και καλούν την Επιτροπή να διευκολύνει τη θέσπιση εθελοντικών συμφωνιών συλλογικής αδειοδότησης ανά κλάδο, προσβάσιμων σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των μεμονωμένων δημιουργών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Ζητούν επίσης από την Επιτροπή να διερευνήσει εργαλεία που θα επιτρέπουν στους δικαιούχους να εμποδίζουν τη χρήση του έργου τους από συστήματα ΤΝ γενικού σκοπού.

Επόμενα βήματα

Η παρούσα έκθεση πρωτοβουλίας θα τεθεί προς ψηφοφορία στην Ολομέλεια του Κοινοβουλίου τον Μάρτιο.

Πλαίσιο

Η έκθεση επιδιώκει να απαντήσει σε βασικά νομικά ερωτήματα σχετικά με την αλληλεπίδραση μεταξύ της παραγωγικής ΤΝ και των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου διασφάλισης της διαφάνειας, της συναίνεσης και της δίκαιης αμοιβής των δημιουργών και των δικαιούχων, όταν τα προστατευόμενα έργα τους χρησιμοποιούνται κατά την παραγωγή, τη διάδοση και τη διανομή των αποτελεσμάτων (outputs) της ΤΝ.