Ο Συνήγορος του Πολίτη δημοσίευσε τα σχόλια και τις παρατηρήσεις του επί του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Ορισμός Εκλογικής Περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού – Διευκόλυνση άσκησης εκλογικού δικαιώματος εκλογέων εκτός επικράτειας μέσω επιστολικής ψήφου για τις βουλευτικές εκλογές».

Αρχικά, η Αρχή αναφέρθηκε στο άρθρο 5§3 του νομοσχεδίου, με το οποίο ορίζεται πως η υποχρέωση ποσόστωσης φύλων, όπως ισχύει σήμερα για όσες εκλογικές περιφέρειες καλύπτονται με σταυροδοσία, δεν θα ισχύσει για την ιδρυόμενη περιφέρεια Αποδήμου Ελληνισμού. Στο πλαίσιο της ειδικής αρμοδιότητάς του ως φορέα παρακολούθησης της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών και τη μεταγενέστερη αυτού εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία, ο Συνήγορος ανέκαθεν προέκρινε τις ουσιαστικές ρυθμίσεις ίσης μεταχείρισης αντί των μηχανιστικών, όπως η ποσόστωση. Ωστόσο, αφ’ ης στιγμής ο νομοθέτης έχει επιλέξει να ορίσει ποσόστωση φύλου για όλες τις εκλογικές περιφέρειες όπου προβλέπεται σταυροδοσία (δηλαδή, πλην του ψηφοδελτίου Επικρατείας), δεν καθίσταται σαφής ο λόγος για τον οποίον εξαιρείται από τη ρύθμιση ποσόστωσης το ψηφοδέλτιο Αποδήμου Ελληνισμού, στο οποίο επίσης προβλέπεται σταυροδοσία.

Περαιτέρω, σα σχόλια της Αρχής επικεντρώθηκαν κυρίως στο δεύτερο μέρος του νομοσχεδίου σχετικά με τη διευκόλυνση άσκησης εκλογικού δικαιώματος των εκλογέων του εξωτερικού μέσω επιστολικής ψήφου. Μεταξύ άλλων, η Αρχή αναφέρει ότι, με το προκείμενο νομοσχέδιο, πράγματι διευκολύνεται θεαματικά η πρόσβαση των αποδήμων στη διαδικασία της εκλογής, καθώς τα άρθρα 15-16 εισάγουν δυνατότητα επιλογής μεταξύ των εναλλακτικών της αυτοπρόσωπης και της επιστολικής ψήφου, οπότε αυτομάτως επιλύεται το πρόβλημα πρόσβασης.

Κρίνεται, ωστόσο, αμφίβολης σκοπιμότητας η γενναιοδωρία της εξουσιοδοτικής διάταξης του άρθρου 18, σύμφωνα με την οποία:

«Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης καθορίζονται η διαδικασία υποβολής της αίτησης εγγραφής στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού, τροποποίησης και ακύρωσής της, ο τρόπος πιστοποίησης του εκλογέα, η πιθανή διαδικασία ηλεκτρονικής αποστολής δικαιολογητικών, ζητήματα προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και κάθε άλλο αναγκαίο θέμα».

Η Αρχή επισημαίνει ότι πρόκειται για παραμέτρους τόσο κρίσιμες για αυτή καθ’ εαυτή την ασφάλεια της ψήφου και την κατοχύρωση της εμπιστοσύνης των εκλογέων και των πολιτικών κομμάτων, ώστε για τις περισσότερες εξ αυτών θα ήταν σκόπιμη, και κατά πάσα πιθανότητα εφικτή, η κατ’ αρχήν ρύθμισή τους απ’ ευθείας με τον ίδιο το νόμο, όπως, άλλωστε, συνέβαινε μέχρι τώρα, η δε εξουσιοδοτική διάταξη θα μπορούσε να παραμείνει μόνον όσον αφορά τις έσχατες ή έκτακτες σχετικές λεπτομέρειες.

Υπενθυμίζεται πως ειδικώς η εξασφάλιση του απορρήτου των επίμαχων στοιχείων έχει αποτελέσει πρόσφατα αντικείμενο ελέγχου εκ μέρους της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, η οποία επέβαλε κύρωση και στο ίδιο το αρμόδιο υπουργείο, από δε την αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου δεν προκύπτει το κατά πόσον έχει καν ζητηθεί επ’ αυτού η προβλεπόμενη γνώμη της ΑΠΔΠΧ.

Ενώ στόχος της μεταρρύθμισης είναι η διεύρυνση του εκλογικού σώματος αποδήμων με την υπέρβαση σειράς τεχνικών προβλημάτων που μέχρι τώρα κρατούν καθηλωμένο τον αριθμό εγγραφών, η διεύρυνση αυτή και η συνακόλουθη ανάκτηση της επαφής πολλών αποδήμων με την ελληνική διοίκηση κατόπιν πολυετούς, ενίοτε, απουσίας, είναι βέβαιον ότι μακροπρόθεσμα θα φέρει στην επιφάνεια σειρά διοικητικών προβλημάτων.

Έτσι, μεταξύ άλλων, παραμένουν πιθανές οι περιπτώσεις όπου μπορεί ν’ αμφισβητηθεί (λ.χ. λόγω αποκλίσεων στην ορθογραφία ονοματεπωνυμικών στοιχείων) η ταυτοπροσωπία μεταξύ αυτού ο οποίος εμφανίζεται εγγεγραμμένος στο γενικό εκλογικό κατάλογο και εκείνου ο οποίος ζητά την εγγραφή του στον ειδικό κατάλογο εκλογέων εξωτερικού, πολλώ μάλλον προκειμένου περί προσώπων που η μεν εγγραφή τους σε ελληνικό δημοτολόγιο είχε λάβει χώρα προ δεκαετιών, η δε σημερινή αίτησή τους τεκμηριώνεται με πρόσφατα ή αλλοδαπά έγγραφα ταυτοπροσωπίας. Επί πλέον, καθώς πολλοί απόδημοι είναι μεν κανονικά εγγεγραμμένοι στα δημοτολόγια αλλ’ όχι στο μητρώο της ΑΑΔΕ (taxisnet) που αποτελεί την πλέον σύγχρονη και βέβαιη μέθοδο διασταύρωσης ταυτοπροσωπίας, οι αιτήσεις εγγραφής αυτών στον ειδικό κατάλογο εκλογέων εξωτερικού εξ ορισμού δεν θα είναι δυνατό να υποβληθούν με την κανονική διαδικασία, παρά μόνο με την εξαιρετική (όπως αυτές περιγράφονται στο άρθρο 4§§2-4 ν. 4648/2019 και υπό την προτεινόμενη συμπλήρωσή του), οπότε τα προξενεία, μέσω της ηλεκτρονικής πρόσβασής τους στο Μητρώο Πολιτών, θα επιχειρούν την ταύτιση του αιτούντος με την αντίστοιχη εγγραφή σε δημοτολόγιο, μια διαδικασία που δεν είναι πάντοτε ευχερής ή ακώλυτη.

Για τους παραπάνω λόγους, η Αρχή κρίνει ότι θα ήταν σκόπιμη η συνολική νομοθετική αναθεώρηση, υπό πρίσμα και πνεύμα ευελιξίας, όλων των διαδικασιών διόρθωσης και εξομοίωσης εγγραφών αστικής κατάστασης, καθώς και η επανίδρυση μιας εξωδικαστικής-και συνεπώς ταχείας- διαδικασίας ελέγχου σε περιπτώσεις απόρριψης των αιτήσεων εγγραφής εν όψει πιθανών αποκλίσεων ή αμφισβητήσεων.

Πηγή: synigoros.gr